Met Eddy Bekkers, topeconoom en oud-voorzitter van de Jonge Socialisten schreef ik in dagblad Trouw op 3 juni 2003:

Ouderen aan werk helpen is een illusie

Onlangs kondigde het kabinet maatregelen aan om de arbeidsdeelname van ouderen te bevorderen. Werkgevers moeten voortaan een gedeelte van de WW-uitkeringen van ontslagen werknemers ouder dan 57,5 zelf betalen. Werkloze ouderen van 57,5 jaar en ouder krijgen te maken met de sollicitatieplicht waarvan zij tot op heden zijn vrijgesteld.

Het kabinet neemt deze maatregelen vanwege de lage participatie van ouderen op de arbeidsmarkt. Te veel ouderen stromen in de WW en te weinig komen er nog uit. De eerste doelstelling, beperken van de instroom, is zeer legitiem. Het staat niet in de regeringsstukken, maar het is bekend dat een groot aantal bedrijven de WW voor mensen boven 57,5 gebruikt als een sociale manier om overtollig personeel te lozen. Werkgevers verstrekken vaak een voor het arbeidsbureau geheime toeslag op de WW.

Het gebruik van de WW voor oudere werknemers vertoont grote gelijkenis met het gebruik van de WAO eind jaren zeventig. Het is daarom goed dat de regering maatregelen neemt om dit misbruik van de sociale voorzieningen te voorkomen. Daar komt bij dat voor het opvangen van de vergrijzing oudere werknemers niet vroegtijdig geloosd moeten worden.

De tweede doelstelling van de regering, het weer aan het werk krijgen van ontslagen 57,5-plussers, is echter een illusie. Werkgevers zijn niet bereid oudere werknemers aan te nemen, op een enkele uitzondering uit het old-boys network na. Een goed beleid richt zich dan ook op het voorkomen van ontslag van ouderen, de eerste doelstelling van de regering.

In de kabinetsplannen worden werkgevers en werknemers ongelijk behandeld als het gaat om het tijdstip van invoering en terugwerkende kracht. Bij de eigen bijdragen voor werkgevers in de WW-kosten is ervoor gekozen om deze te laten gelden voor alle werknemers die vanaf indiening van de wet worden ontslagen. Dit om te voorkomen dat werkgevers tot invoering nog snel veel werknemers zullen ontslaan. Mede op aandringen van de Raad van State is ervoor gekozen 'om deze onmiddellijke werking dusdanig te beperken dat werkgevers die ouderen hebben ontslagen op een moment dat ze in redelijkheid geen rekening met dit wetsvoorstel konden houden, niet worden aangeslagen voor het betalen van de bijdrage.'

Bij de sollicitatieplicht voor werknemers echter worden alleen zij ontzien die bij invoering (1 januari 2004) langer dan 1 jaar werkloos waren. Dit betekent dat er een aanzienlijke groep is die akkoord is gegaan met ontslag zonder dat zij rekening kon houden met invoering van een sollicitatieplicht. Indien werkgevers en werknemers op eenzelfde manier zouden worden behandeld, zou ook de sollicitatieplicht moeten gelden voor werknemers die ontslagen zijn na bekendwording van het wetsvoorstel.

Een tweede bezwaar bij de kabinetsplannen is de timing. De economie verkeert in een recessie. Het ontmoedigen van ontslag van ouderen zal leiden tot meer ontslagen onder jongeren. Ook het invoeren van de sollicitatieplicht is verkeerd getimed. De Centra voor Werk en Inkomen (CWI's) zijn overbelast door een recente grootschalige hervorming van de uitvoering van de sociale zekerheid en door de grote toestroom van werkzoekenden door de huidige malaise. Zij hebben nauwelijks tijd om de sollicitatieplicht voor 57,5-plussers uit te voeren. Indien zij tijd maken, gaat dit ten koste van sociaal veel gewenstere activiteiten als het aan het werk helpen van jongeren.

Indien de regering toch tot invoering van een sollicitatieplicht overgaat, moet dit op een zorgvuldige manier gebeuren en met een langere overgangsperiode.

Michiel Mulder is oud-medewerker van de PvdA-kamerfractie. Eddy Bekkers is oud-voorzitter van de Jonge Socialisten in de PvdA.